Liberaal Christendom

liberaal christendomMensen vragen mij weleens: wat is dat nou voor kerk, die Johannescentrumgemeente? Ik merk dat ik dan vaak een heel verhaal begin te vertellen. Over de geschiedenis van deze gemeente. Dat zij 50 jaar geleden, toen de wijk Overvecht werd gebouwd, is ontstaan rondom het kerkgebouw aan de Moezeldreef. Dat het van meet af aan een open gemeenschap was, waar al snel de hervormde en gereformeerde gemeente zich middels gezamenlijke vieringen en één gezamenlijk beroepen predikant samenvoegden. Niet lang daarna volgde er een warme samenwerking met een Rooms Katholieke parochie die vanwege de sluiting van haar kerkgebouw in de Johanneskerk ging kerken. Sindsdien heet de gemeente oecumenisch. Later volgde nog de fusie met de Protestantse Stefanuskerk in Overvecht- Noord en vrij recent was er de instroom van leden van de voormalige Centrum Gemeente, een eigenzinnige en muzikale groep gelovigen binnen de Protestantse Kerk Utrecht. Elke keer opnieuw opende de gemeenschap zich om nieuwe mensen en invloeden op te nemen. Je zou het een constante oefening in verandering kunnen noemen. Inspelen op wat zich nieuw aandient, onderzoeken wat daarin van waarde is en telkens weer vormen zoeken die bij de veranderingen en vernieuwingen passen. Beweeglijk, creatief en vooral heel levendig. Voor mij als predikant is dat een feest. Dat komt, zo weet ik intussen, omdat ik ook zelf zo in elkaar zit. Telkens op de rand van wat geweest is speuren naar het nieuwe dat zich aandient. Ik verbind dat met de Geest van God, die uit de grote schatkamer van de Allerhoogste telkens weer nieuwe dingen tevoorschijn haalt. Dat is al heel lang gaande en houdt nooit op. Zoals in de wereld van de wetenschap telkens weer nieuwe wetenswaardigheden worden ontdekt, zo is dat ook in de wereld van de Geest. Op de momenten dat we denken dat we alles wel weten en de deuren sluiten, gaat de Geest eruit. Maar wanneer we in het huis waarin we wonen telkens weer de deuren en de ramen openzetten, blijft de wind maar waaien: de Geest die levend maakt.

Nu wil je als theoloog natuurlijk ook de gemeente die je dient een beetje kunnen plaatsen in het brede spectrum van de kerkelijke traditie. Dat vond ik tot nu toe lastig. Vooral omdat oude aanduidingen vaak eerder de zaak dichttimmeren dan openbreken. Ik heb weleens het label ‘vrijzinnig’ op onze gemeenschap horen plakken. En misschien klopt daar wel iets van. Maar zelf heb ik met die aanduiding geen affiniteit. Daarvoor ben ik teveel van gereformeerd-protestantse origine. Er zit voor mij een bijklank aan van los van de traditie en dat zou ik niet willen en dat past ook niet bij een gemeenschap als de onze, waarvan de Bijbelse verhalen het bewust gekozen middelpunt vormen.

En nu duikt er ‘ineens’ de term ‘liberaal’ op. Vanuit het Engelse taalveld was die mij wel bekend: ‘Liberal Theology’, maar in Nederland heb ik die aanduiding nog niet veel horen gebruiken. Maar nu is er onlangs een boek verschenen met die titel. Een interessant boek uit de kring van vernieuwingsgezinde theologen in de Protestantse Kerk Nederland (PKN). Veel van wat er in staat, spreekt me aan. Ik herken mezelf erin en ook de wijze waarop we in het Johannescentrum als zoekers en zieners met elkaar onderweg zijn. Dat doet de vraag rijzen of we onszelf met deze benaming zouden willen omschrijven. Aanvankelijk struikelde ik nog wel even over de politieke connotatie van het woord ‘liberaal’. Liberale politiek is niet direct mijn richting. Maar toen bedacht ik dat er ook zoiets is als het Liberale Jodendom en daarmee was die hindernis genomen. Liberaal Christendom in de betekenis van: we nemen de dingen serieus, we leggen ons oor te luisteren bij de Schriften, we scholen ons in de theologie, blijven lezen en leren, geven zorgvuldige aandacht aan liturgie en gemeenschapsvorming, zoeken naar verdieping en oriënteren ons in de breedte van cultuur en samenleving. Maar – en dat maakt ons liberaal – dat alles doen we met een open mind, ruimdenkend, niet-dogmatisch, onorthodox, vrijmoedig, zonder opdringerigheid, maar wel in de overtuiging dat godsdienst en religie nog altijd raken aan wezenlijke zaken van het menselijk bestaan en dus ook van de samenleving, ook in een seculiere tijd en omgeving. Woorden en zinnen die ik ontleen aan het Woord Vooraf van het bovengenoemde boek: Liberaal Christendom. Ervaren, doen, denken, met bijdragen van de theologen Rick Benjamins, Jan Offringa e.a. en onder redactie van Wouter Slob, uitgegeven bij Skandakon, 2016. We gaan dit boek bespreken in het komende kerkseizoen, met wie maar mee wil doen, van binnen en buiten de gemeente. Nadere aankondiging volgt. En na afloop ervan zullen we het vast en zeker weten, of deze ‘nieuwe’ benaming ons past of niet.

Toos Woltersds Toos Wolters

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.