In tijden van nood

Een collega in het vakgebied van de psychosynthese, Catherine Ann Lombard, schreef onlangs een mooie column naar aanleiding van het woord ‘tribulation’. Ze citeerde daarbij Psalm 59: 16

Maar ik, ik zal uw sterkte roemen,
in de morgen uw trouw bezingen:
u bent voor mij een burcht geweest,
een toevlucht in tijden van nood.

 

Tijden van nood, dat is een mooie en treffende vertaling van dat woord ‘tribulation’. Zelf moest ik ogenblikkelijk denken aan ‘Het Laatste Avondmaal’ uit de bekende musical Jesus Christ Superstar, waarin de leerlingen van Jezus proberen het naderende onheil zo ver mogelijk uit hun bewustzijn te bannen.

Look at all my trials and tribulations
Sinking in a gentle pool of wine
Don’t disturb me now I can see the answers
Till this evening is this morning life is fine

Zie hoe alle beproeving en tegenspoed
verdwijnt bij een heerlijk glas wijn
Stoor me niet nu ik antwoorden zie,
vanavond is het leven goed.

Twee verschillende levenshoudingen. Allereerst die van de gelovige, bij wie de moeiten van het leven leiden tot het besef dat je er als mens hoe dan ook niet alleen voor staat. Wie de hele psalm leest, bemerkt dat de dichter, David, werkelijk in grote nood verkeert. Hij vreest voor zijn leven, hij wordt valselijk beschuldigd, als grommende honden jagen zijn tegenstanders op hem. Het is overweldigend en het brengt allerlei gevoelens in hem teweeg, van angst maar ook van woede. Hij bidt dan ook om wraak en vergelding. Maar dat is niet het laatste. Alles onder ogen ziende komt hij uit bij een hernieuwd vertrouwen. Hij ziet in dat in tijden van nood God zijn enige ware toevlucht is. En Hij legt dan ook zijn leven met alles wat zich daarin afspeelt in Gods hand. Bij Hem weet hij zich veilig.

Hoe anders is, in ieder geval in Jesus Christ Superstar, de houding van de leerlingen van Jezus. Het levenseinde van hun Heer en Meester is nabij. Nog even en de Romeinse soldaten komen om hem weg te voeren. Dit is een laatste kans om werkelijk in verbondenheid samen te zijn. Maar omdat ze hun angst om wat komen gaat niet echt onder ogen durven te zien, komt het er niet van. Ze houden zich groot voor elkaar en voor zichzelf. Waar David in zijn gebed de verbinding met de Allerhoogste hervindt, daar zijn, zo kun je zeggen, de leerlingen van God los. Ze hebben geen houvast en weten niet waar ze het moeten zoeken.

Gevoelens die je afwijst en wegdrukt, gaan een eigen leven leiden. Ze verdwijnen in het onbewuste en sturen van daaruit ongemerkt allerlei gedachten en handelingen aan. Zo zullen de leerlingen straks bang en angstig het strijdperk ontvluchten en Jezus aan zijn lot overlaten. En nog voor de haan die nacht drie keer kraait zal Petrus Jezus verloochenen. Daden en handelingen die zij waarschijnlijk nooit van zichzelf hadden verwacht, maar toch ten uitvoer brengen. Als ze zich meer rekenschap hadden gegeven van wat er in hen leefde aan angstige (voor)gevoelens, waren ze mogelijk beter voorbereid geweest op wat komen ging en hadden ze misschien andere keuzen kunnen maken.

Een pleidooi dus om onze gevoelens serieus te nemen. Niet om daar vervolgens rechtstreeks vanuit te handelen. Juist niet. Als David dat gedaan had, had hij waarschijnlijk als een wildeman om zich heen geslagen en zijn burcht en toevlucht niet kunnen hervinden. Maar wel om onszelf steeds rekenschap te geven van wat er zoal in ons omgaat aan mooie en minder mooie gevoelens. Om die te onderzoeken en te bevragen. Waar gaan ze eigenlijk over? Waar komen ze vandaan? Wat is dat in mij dat ik zo reageer? Zou ik ook anders kunnen reageren? En hoe kan dat wat in mij leeft mij helpen op mijn weg door het leven? Wat moet ik ermee? En vooral: wat kan ik ervan leren?

Ons gevoelsleven is een waardevol zintuig, dat we niet moeten veronachtzamen, maar juist goed moeten leren kennen. Introspectie is daarbij een belangrijk woord. Aandacht voor jezelf, voor je eigen binnenwereld, voor wat zich daar afspeelt, gelovige aandacht ook en biddende aandacht. En dat is geen egotripperij, integendeel. Het is onmisbaar om te kunnen groeien als mens.

‘Verbeter de wereld en begin bij jezelf’, is een oud en heel waar gezegde. Ik zou zelfs nog een stapje verder willen gaan, en zeggen ‘Verbeter de wereld en begin bij je eigen binnenwereld’. Want hoe beter we onszelf kennen, hoe rustiger we naar buiten kunnen treden. Of zoals het boek Spreuken het zegt:

 

Een geduldig mens overtreft een held,
wie zijn geest beheerst, hem wie een stad inneemt.

(Spreuken 16:32)

Zelfkennis en zelfbeheersing én zoals David je toevlucht zoeken bij God, die twee zouden wel eens heel veel met elkaar te maken kunnen hebben. Altijd, en zeker in tijden van ‘trials and tribulations’.

 

Toos Wolters
Predikant van de Johannescentrumgemeente

 

* zie voor de blog van Catherine Ann Lombard: https://loveandwill.com/blog/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.