Cirkels van de tijd

cirkels

‘Wij gingen in leegte’ zongen wij de afgelopen weken in onze vieringen op weg naar Pasen. Dat zijn woorden die je kunnen raken. Het leven is immers lang niet altijd eenvoudig. En ook als er niet direct schokkende dingen in je persoonlijke leven gebeuren, dan nog kan dat gevoel van leegte je overvallen. Als je kijkt naar de wereld bijvoorbeeld, naar alle geweld en de slachtoffers daarvan en naar de strubbelingen in de Eurozone en naar het gemak waarmee door sommige politieke partijen over vluchtelingen wordt gesproken. Maar soms komt het ook langs een andere weg bij je binnen. Ik had dat even toen ik het onlangs uitgekomen boek ‘Van huis uit protestant. Hoe de leer verdampte en het geloof veranderde’ van Hans Snoek in handen kreeg. Snoek beschrijft daarin hoe in de afgelopen vijftig jaar honderdduizenden Nederlanders afscheid namen van het calvinistische gedachtegoed en de kerk verlieten. Ik wist het meteen: dit is mijn geschiedenis. Dit is wat ik heb zien gebeuren. Ik heb al die jaren meegemaakt. Ze waren er nog in mijn jeugd, de bomvolle kerken. Maar daarna werd het al maar minder. Een hele cultuur verdween en de laatste jaren gaat het wel heel erg snel. ‘Zou het waar zijn? Is het einde van de kerk in zicht?’ vraagt Annemiek Schrijver zich in Volzin af. En ik met haar. Ik wil echt niet terug naar de kerk van mijn jeugd, maar het is wel raar om dit allemaal zo mee te maken. Het stemt alleszins tot nadenken.

Ondertussen ben ik bezig met het voorbereiden van de vieringen van Pasen, dat wonderlijke feest van verliezen en terugvinden, van kwijtraken en opnieuw ontvangen. Het koor van onze Johannescentrumgemeente zingt dit jaar het oratorium ‘Daar is het daglicht’. Bovengenoemd lied is daaruit afkomstig: ‘We gingen in leegte’. En als dan die leegte, na de laatste muzieknoot van dat lied, voelbaar in de lucht hangt – leger kan haast niet -, klinkt vanuit de stilte het eerste woord: ‘Sinds het begin, God, schepper, van hemel en aarde… Licht! Daar is het daglicht!’. Wonderlijk toch: er was nog niets, helemaal niets. Of, zoals na Jezus’ dood, er was niets meer. Alleen maar chaos en leegte. En dan begint het allemaal opnieuw. Als dat de beweging is, waar blijf ik dan met mijn gevoelens van twijfel en moedeloosheid?

In weer een ander boek (‘In de handen van mensen’ van Peter Schmidt) las ik over de cirkels van de tijd: ‘Op ieder moment beleven we het voorlopig laatste moment van de geschiedenis en daarom kunnen we de cirkels van de tijd steeds sluiten. Maar het volgende ogenblik breken ze alweer open. De gesloten cirkels construeren we zelf.’ Schmidt beschrijft wat mensen in de loop van de geschiedenis van Jezus hebben gemaakt. Telkens weer werd een ander aspect van hem belicht: zijn goddelijkheid of zijn lijdensweg of zijn menselijkheid, of allerlei dogma’s die rondom hem geformuleerd zijn. Maar het is maar al te zeer de vraag of we daarmee de essentie wel hebben geraakt. ‘De Christus die na keizer Constantijn de hele wereld beheerste, was niet die van Golgotha’, schrijft Schmidt. ‘Men heeft de illusie gekoesterd dat het de Christus van Pasen was, met wiens heerlijkheid men zich hier beneden reeds kon tooien. In naam van die glorie werd een sluier van dubbelzinnigheid over de christelijke geschiedenis gelegd.’

En plotseling hoor ik hierin iets verrassends, namelijk de gedachte dat het meest wezenlijke van wat Jezus de mensheid is komen brengen wel eens niet in het verleden maar juist in de toekomst besloten zou kunnen liggen. Dan moet het beste nog komen. En dan kan wat voor het oog verlies lijkt, een krimpende kerk die misschien wel verdwijnt, wel eens het begin van een hele nieuwe beweging worden, waarin we de stem van God en het geheim van dood en opstanding op een hele nieuwe manier zullen leren verstaan. Ruimer, veelomvattender, veelkleuriger, universeler. We zien daar, als ik me niet vergis, soms al sporen van.

Het einde is het einde niet, dat is de boodschap van Pasen. En dood is niet dood, integendeel. Hoe levend wordt het wel niet als de leerlingen van Jezus na zijn hemelvaart door de kracht van de Geest in getuigen veranderen en met een boodschap van vreugde voor alle mensen de wereld in gaan. De ene cirkel sluit zich, de volgende opent zich. In die beweging van wisselende cirkels moet je soms een paar keer diep ademhalen, geduldig blijven wachten en vooral de moed niet verliezen. Het nieuwe zal zeker komen, net zo zeker als het eerste licht van de nieuwe dag.

dswolters

 

Toos Wolters

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.