Gehoord in de psalmen – Psalmen gelezen en gezongen in het licht van Advent

bij-de-psalmenZe zijn niet te tellen: de vertalingen en bewerkingen van die 150 liederen, die wij ‘psalmen’ noemen. Alleen dat al laat zien hoe de psalmen de eeuwen door een bron zijn geweest in de levens van velen. ‘In elke psalm’, zegt Karel Eykman, ‘zit minstens één regel die bij me blijft haken, en daarmee ga ik dan aan de haal’.

Maar mag dat zomaar? Zou je niet eerst eens goed in een commentaar kijken naar de achtergrond van die psalm, zijn ontstaansgeschiedenis en zijn compositie, zodat je weet hoe je zo’n psalm moet lezen en begrijpen.
Natuurlijk, dat is soms heel nuttig en noodzakelijk. Maar bespiegelingen van deze soort kunnen de psalmen ook gemakkelijk opsluiten in een ver verleden zo hun wezen ontkennen: de psalmen als sporen van even zovele godsontmoetingen.

Psalmen hebben – zo beschouwd – een onbegrensd betekenisreservoir. Dan is niet meer hun verleden het meest interessant, maar hun toekomst, in steeds weer een andere context. Dus: mag dat zomaar, al die bewerkingen? Antwoord: dat móet mogen, want zonder dat wordt zo’n tekst niets of weinig zeggend. Vandaar nu al eeuwenlang al die berijmingen, vertalingen, vrije en minder vrije bewerkingen van de psalmen.

Vooral wanneer de psalmen worden gezongen, dringen ze dieper door in het bewustzijn. ‘Op de golfslag van het lied worden wij uitgetild boven het niveau van wat uitspreekbaar en uitzegbaar is. Zo’n overgave is geen vlucht en evenmin verraad aan onszelf. Want de wereld van het onzegbare is de bakermat van onze ziel, de wieg van al onze ideeën. Het is niet een vlucht, maar een terugkeer naar onze wortels’, schrijft de joodse filosoof Martin Buber. Psalmen zingend raken we aan lagen in ons die het onzegbare wel aanvoelen, maar niet in woorden alleen kunnen vangen. Het is de plek waar onze diepste wanhoop uitgezongen en onze hoop geboren wordt.

Misschien heeft Niek Schuman daaraan gedacht toen hij dit lied schreef bij de psalmen:

Blijven pleiten voor het leven,
Opgetogen, neergebogen
Zingen van geluk en pijn.

Gelukkig wie niet op wil geven
Woorden vindt die er al waren
Horen laat wat psalmen zijn

Van oudsher heeft de kerk aan de zondagen van de Advent een psalm meegegeven. Deze psalmen en hun bewerkingen vormen de leidraad waarmee wij dit jaar vorm en inhoud willen geven aan het woord dat de tijd voor kerst kenmerkt: advent, verwachting.

zondag 27 november                      psalm 25              ds Toos Wolters, viering van schrift en tafel

zondag   4 december                      psalm 80              Heleen Ransijn, predikant in opleiding

zondag 11 december                       psalm 85              ds Toos Wolters, viering van schrift en tafel

zondag 18 december                      psalm 19               verhaal halen

Alle vieringen worden gehouden in de Johanneskerk, Moezeldreef 400, Utrecht Overvecht en beginnen om 10:30 uur.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.