Genesis horen en doen aan de hand van Jonathan Sacks

En God zag dat het goed was’.

Ook dit is een onderdeel van het scheppingswerk, het subtielste en mooiste van allemaal. Wanneer wij de goedheid in iemand erkennen, doen we meer dan die goedheid scheppen: we helpen de goedheid scheppend te worden. Dit is wat God voor ons doet en Hij roept ons op hetzelfde voor anderen te doen’

Het zijn woorden van Jonathan Sacks (1948-2020), voormalig opperrabbijn van Groot-Brittannië. Naast rabbijn was Sacks ook filosoof, theoloog, politicus en een veelgevraagd spreker in het publieke debat. Hij is buiten Engeland wellicht vooral bekend als auteur van een reeks boeken over de Thora – de vijf boeken van Mozes – waarin hij de klassieke noties en beelden uit de joodse traditie verbindt met actuele maatschappelijke vragen.

Wij gaan in de Johanneskerk het komend seizoen in een serie vieringen samen met Sacks Genesis lezen.  Sacks volgt in zijn commentaar op dat boek de indeling die het Joodse leesrooster hem ten behoeve van de wekelijkse voorlezing in de synagoge aanreikt. In dat rooster wordt het gehele boek Genesis verdeeld in schriftgedeelten  (zogenaamde parasha’s) en gelezen in een periode die min of meer samenvalt met onze herfst. Daarom maken ook wij in september een begin met het lezen van dit boek.    

Voor wie denkt dat we al vaker Genesis gelezen hebben en de verhalen nu toch wel kennen, kan ik verklappen dat de manier waarop Sacks ons meeneemt in de verhalen volstrekt uniek en verrassend is. Hij legt andere accenten dan gebruikelijk, spiegelt de verhalen veelvuldig met verhalen uit de Joodse midrash (rabbijnse bijbeluitleg), haalt er andere denkers, wetenschappers en religies bij en schuwt de actuele discussies niet.  

Genesis is een boek vol familieverhalen, schrijft hij. Het gaat over relaties, over boosheid en over vergeving. Het vertelt over de gecompliceerdheid van het menselijk hart als het ons meeneemt in de verhalen van Abraham en Sara, van Lea en Rachel en Jozef en zijn broers. Genesis gaat over de volwassenwording van de mensheid. En het gaat over de hoop: de open toekomst die voor ons ligt, want wij zijn medeauteurs van onze toekomst, samen met God. En bij Sacks is het altijd een persoonlijke God.

Tenslotte nog dit over waarom het een boeiende uitdaging is om ons te laten inspireren door Jonathan Sacks. Zijn grote kennis van de (Joodse) bijbel en zijn bevlogen betogen komen vaak uit bij één centraal thema: de vrijheid die God de mens gegeven heeft. Vrij om te zijn wie hij/ zij is en vrij om scheppend in de wereld bezig te zijn. Maar die vrijheid komt met de verantwoordelijkheid om een sociale wereld te scheppen waar ook de ander vrij kan zijn. Het gaat om verbondenheid, compassie, betrokken zijn op elkaar, een actieve inzet voor gerechtigheid, bereidheid om je niet alleen af te vragen wat goed is voor jezelf, maar ook: wat is goed voor ons allemaal en voor de wereld. Een boodschap die meer dan ooit actueel is. 

De serie vieringen rondom Genesis begint op 5 september en eindigt op 21 november. Met de adventstijd en Kerst maken we ruimte voor een ander thema.  Tussen Kerst en Pasen vervolgen we met de verhalen van Exodus, opnieuw aan de hand van het werk van Sacks.

Graag bieden we als werkgroep vieren gelegenheid om gedurende de serie af en toe met elkaar in gesprek te gaan over wat we gehoord hebben en wat dat voor ons betekenen kan. Want – opnieuw Sacks – de Thora is een commentaar op het leven, en het leven is commentaar op de Thora. Ze zijn met elkaar in gesprek, ze werpen licht op elkaar. De Thora moet niet alleen gelezen, maar vooral geleefd worden.

Meer lezen / meelezen?

De boeken van Jonathan Sacks zijn in Nederlandse vertaling uitgegeven door Skandalon.

Genesis. Boek van het begin. 

Exodus. Boek van de bevrijding.

Een overzicht van alle vieringen rondom Genesis

De vieringen zijn telkens ingedeeld in de volgorde van de Joodse parasha’s en dus van de hoofdpersonen uit de verhalen.  Zo ontstaan er vier ‘blokjes’ van vieringen rondom een thema en / of bijbels persoon.  

Blok 1 – kernwoord: verantwoordelijkheid

Zondag 5 sept. : Adam en Eva – persoonlijke en morele verantwoordelijkheid

Zondag 12 sept. : Noach collectieve verantwoordelijkheid

Zondag 19 sept. : Babel – ontologische verantwoordelijkheid –  maakbaarheid van de wereld

Blok 2 – Abraham

Zondag 26 sept. : Abram – gehoor geven aan de roepstem van God – op reis gaan

Zondag 3 okt. : Abram – belofte en vervulling – een geschenk van God in een wereld vol obstakels

Zondag 10 okt. : Abraham – God en de vreemdelingen – Abraham die God uitdaagt of God die Abraham (de mensheid) uitdaagt 

Blok 3 – Jakob in zijn relaties met Esau, Lea en Rachel 

Zondag 17 okt. : Jakob en Esau – de keuze voor de een betekent niet de afwijzing van de ander

Zondag 24 okt. : Jakob: de ladder naar de hemel – bidden verandert niet zozeer de wereld, maar onszelf

Zondag 31 okt. : Jakob, Lea en Rachel – over liefde en rechtvaardigheid

Zondag 7 nov.: Nogmaals Jakob en Esau – een crisis overleven – worstelen van aangezicht tot aangezicht

Blok 4 – Jozef

Zondag 14 nov. : Jozef en Farao en Jozef en zijn broers – over de werkelijkheid die zich achteraf laat duiden.    

Zondag 21 nov.: Jozef maakt zich bekend : over berouw, boete doen en vergeven

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.