De afgelopen weken ben ik weer wat vaker films aan het kijken. Ik vind het heerlijk om alleen of met anderen naar de bioscoop te gaan. Het liefst naar een film die me iets laat ervaren of aan het denken zet. Even geleden ging ik met een vriend naar Sirat van regisseur Oliver Laxe. Het beloofde een intense film te worden, vol dreunende elektronische muziek. Mijn vriend maakt zelf technomuziek en af en toe bezoeken we samen een festival, dus ik nam hem mee.
De film speelt zich af in de woestijn van Marokko, waar een groep ‘ravers’ van plek naar plek trekt om illegale feesten te organiseren. Overal waar ze komen, gaat de muziek met hen mee. Tussen al die feestgangers zien we een vader, Luis, en zijn twaalfjarige zoon Esteban. Zij vallen totaal uit de toon in het wilde feestgedruis. Luis is op zoek naar zijn dochter Mar, met wie hij al maanden geen contact meer heeft. Samen met een groep ravers trekken vader en zoon steeds dieper de woestijn in, op zoek naar haar.
Ik zal de film verder niet verklappen, maar hij bleek veel heftiger dan ik had verwacht. Niet echt een gezellige film om iemand mee naartoe te nemen, lekker met popcorn erbij. Die popcorn was in de oude, door studenten gerunde bioscoop overigens helemaal niet te koop.
In een encyclopedie over de islam las ik dat al-Sirat verwijst naar een brug over de hel. Op de dag des oordeels moet ieder mens die brug oversteken om het paradijs te bereiken. De brug is volgens de overlevering zo dun als een haar en zo scherp als een zwaard. De rechtvaardigen steken haar bliksemsnel over; de onrechtvaardigen vallen in de Gehenna.
Omdat ik vooraf iets over de film had gelezen, verwachtte ik een spirituele reisfilm: personages die in de leegte van de woestijn tot diepe inzichten zouden komen, en beelden waarin je als kijker bijna kan wegdromen. Maar ik had buiten deze film gerekend. Want deze film zet de kijker ongenadig hard zélf op de wankelende brug. De film gooit alle conventies overboord met als doel: de kijker deze ervaring te geven. De film dwingt je naar binnen te kijken.
De voorstelling van een brug over de hel kun je ook op een meer innerlijke manier verstaan. Binnen het soefisme, de mystieke stroming van de islam, verwijst de brug naar de innerlijke strijd die ieder mens op weg naar God te voeren heeft. Het gaat om loskomen van alles waaraan je je vastklampt. Om, in religieuze taal, te sterven aan jezelf.
Dat is ook wat deze film doet. Het diepe gedreun van de bas lijkt alles los te schudden waaraan je je hebt gehecht. Deze interpretatie van de brug spreekt mij als gelovige meer aan dan het beeld van de dag des oordeels, want het komt dichterbij.
Als je het aandurft, kan ik de film zeker aanraden. Tegelijkertijd houdt de regisseur zo compromisloos vast aan zijn visie, dat de film daar soms ook onder lijdt. Het draait vooral om de zintuiglijke ervaring; daardoor blijven de personages zelf enigszins op afstand. Je komt weinig te weten over wat hen werkelijk drijft.
Een filmtip delen is niet de enige reden dat ik in de Nieuwsbrief Plus over deze film schrijf. Het gaat wat mij betreft ook over het dilemma tussen comfort en challenge (uitdaging) dat we in de kerk tegenkomen. Gaat geloof over geruststelling, werkt het kalmerend? Of doet geloof je juist schudden op je grondvesten en zet het vraagtekens bij alles wat je zeker dacht te weten?
Het simpele antwoord is: het een kan natuurlijk niet zonder het ander. Maar dankzij deze film realiseer ik mij weer hoe belangrijk het is om af en toe je zekerheden op te (laten) schudden. Omdat het ruimte geeft voor nieuwe ontdekkingen. Een nieuwe omgang met God misschien zelfs, waarbij we God veel meer God kunnen laten zijn.
Toen mijn vriend en ik de donkere, krakkemikkige bioscoop uit liepen, stonden we allebei te tollen op onze benen. Ik hoop dat we dat soms ook ervaren wanneer we de kerk uitkomen.
ds. Jesse de Bruin, predikant
